[WYLOGUJ SIĘ]




Nauczanie filozofii na III i IV etapie edukacyjnym

rodzaj publikacji: raport z badań, powstały w ramach badania Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych | obszar: 1. Podstawy programowe i rozwój dydaktyk przedmiotowych

wydany: 2015 (czerwiec) | opubl. w internecie: tutaj | zobacz plik: PDF | do raportu dołączono: aneks 1

autorzy: Marcin Trepczyński, Alina Stanaszek, Magdalena Grudniewska, Iwona Gmaj

jednostka: Zespół Dydaktyk Szczegółowych - Pracownia Historii (ZDS/PH)

opis lub streszczenie:

Raport prezentuje wyniki Badania nauczania filozofii w  gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych. Badanie wykazało, że w roku szkolnym 2013/2014 spośród 14.377 szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych w Polsce filozofii nauczano tylko w  196 szkołach (41 gimnazjów i 155 szkół ponadgimnazjalnych), w tym – zgodnie z informacjami od dyrektorów tych szkół – tylko w 18 liceach nauczano jej w ramach przedmiotu filozofia w  zakresie rozszerzonym.

Jako główne motywacje stojące za wprowadzeniem filozofii do swoich szkół dyrektorzy wskazują najczęściej chęć rozwijania u uczniów myślenia oraz zapewnienia im erudycyjnego wykształcenia. Najczęściej wskazywanymi przez dyrektorów czynnikami utrudniającymi wprowadzenie filozofii do szkoły są obciążenie godzinowe uczniów oraz ograniczony przydział godzin. Najczęściej podawanym czynnikiem ułatwiającym jest zaś otwartość nauczycieli i zasoby kadrowe.

Najczęściej wskazywanym przez nauczycieli jako najważniejszy celem nauczania filozofii jest samodzielne i twórcze myślenie. Zdaniem większości nauczycieli, jeśli uczniowie biorą udział w zajęciach z filozofii dobrowolnie, to decydują się na to, ponieważ lubią dyskutować i ciekawią ich zagadnienia poruszane na zajęciach, a sama filozofia wydaje im się atrakcyjną dziedziną. Tylko co czwarty nauczyciel uważa, że motywacją uczniów jest przygotowanie się do matury z filozofii.

Rozkład płci, wieku i stażu pracy nauczycieli filozofii jest stosunkowo równomierny. Nieco ponad połowa nauczycieli filozofii to osoby, które ukończyły studia na kierunku filozofia; jedna trzecia to absolwenci filologii polskiej. Zajęcia z  filozofii prowadzą przede wszystkim w  formie dyskusji i rozważań. Często korzystają z tekstów źródłowych.

Większość nauczycieli filozofii dostrzega zarówno mocne, jak i słabe strony obecnie obowiązującej podstawy programowej do przedmiotu filozofia. Za słabą stronę często uznają oni jej „przeładowanie” pod względem zakresu treści. Połowa nauczycieli jest za wprowadzeniem zmian w podstawie programowej tego przedmiotu lub zmianie całej tej podstawy.

summary:

This report presents the results of the Survey on the philosophy teaching in lower and upper secondary schools in Poland.

The research results showed that during the school year 2013/2014 among 14.377 upper and lower secondary schools in Poland only 196 schools (41 lower and 155 upper secondary schools) had philosophy in the curriculum, and among them – according to the declarations of their headmasters – only in 18 upper secondary schools it was taught as an extended course (described in the core curriculum).

According to the school headmasters their main motivations of introducing philosophy to the schools included most often: the willingness to develop students’ thinking skills and provide them erudite education. As factors inhibiting introducing philosophy to schools the headmasters most often point to students’ workload and limited allocation of didactic hours. As regards factors which facilitate it – openness of teachers and availability of human resources.

The most important goal of philosophical education according to teachers is independent and creative thinking. Majority of philosophy teachers believe that if students can choose philosophy, they do it because they like discussing, they are interested in the topics discussed during the activities and the philosophy itself seems attractive to them. Only a quarter think that the major source of motivation is preparation for the matura exam.

The distribution of teachers’ gender, age and length of work experience is relatively equable. The majority are graduates of philosophical university studies; a third part are graduates of Polish philology. The dominant way they conduct class activities is discussion. They often use source texts.

Majority of philosophy teachers see both strengths and weaknesses of the present philosophy core curriculum (for the upper secondary schools only). One of the most important weaknesses, they believe, is that this core curriculum is overloaded (too much contents to teach). A half of philosophy teachers want to change it.